Islamitische banken wereldwijd: een overzicht per regio

Het verschil tussen een volwaardige islamitische bank en een islamitisch loket

Een volwaardige islamitische bank werkt volledig volgens de sharia, van haar balans tot haar thesaurie. Een islamitisch loket (window) is een afdeling binnen een conventionele bank, afgeschermd met eigen middelen en een eigen shariacomité, zoals vaak gezien in Maleisië, Pakistan, Indonesië en Oman.

Beide modellen staan onder bankentoezicht. Voor de klant zit het verschil vooral in de governance en de perceptie: een loket deelt kapitaal, systemen en personeel met de conventionele moederbank, terwijl een zelfstandige bank helemaal geen rentedragende activiteiten heeft.

Waar het geld vandaan komt en waar het naartoe gaat

Deposito’s worden aangenomen op basis van qard (zichtrekeningen gewaarborgd door de bank), mudaraba (beleggingsrekeningen met winstdeling) of wakala (agentschapsrekeningen met een verwacht rendement). Financiering verloopt via murabaha, ijara, afnemende musharaka, istisna en salam, afhankelijk van het goed en de klant.

Waarom shariagovernance belangrijk is

Elke islamitische bank moet een shariatoezichtscomité aanstellen dat producten goedkeurt en transacties nakijkt. De governancenormen van AAOIFI en de richtlijnen van de IFSB eisen onafhankelijkheid, een interne sharia-audit en jaarlijkse rapportering, zodat klanten naast de jaarrekening ook een gepubliceerd sharia-advies kunnen lezen.

Hoe het wettelijk kader verschilt

Sommige landen hebben een specifieke wet, zoals de Islamic Financial Services Act 2013 in Maleisië of de regels van de State Bank in Pakistan. Andere, zoals het Verenigd Koninkrijk, onderwerpen islamitische banken aan het gewone bankrecht met aangepaste fiscale regels voor alternatieve financiering, zodat deposito’s dezelfde beschermingsregeling genieten.

Golfstaten (GCC): de grootste vermogens

Saudi-Arabië telt Al Rajhi Bank, Alinma Bank, Bank AlBilad en Bank AlJazira. Koeweit heeft Kuwait Finance House, dat Ahli United Bank overnam, en Boubyan Bank. In de VAE vindt u Dubai Islamic Bank, Abu Dhabi Islamic Bank, Emirates Islamic en Ajman Bank.

Qatar wordt bediend door Qatar Islamic Bank, Dukhan Bank en Masraf Al Rayan, terwijl Bahrein Kuwait Finance House Bahrain en Al Baraka huisvest. Oman gaf Bank Nizwa een vergunning als eerste volwaardige islamitische bank en laat conventionele banken afzonderlijk gekapitaliseerde islamitische loketten uitbaten.

Zuidoost- en Zuid-Azië

Maleisië heeft het meest gediversifieerde systeem, met Maybank Islamic, CIMB Islamic, Bank Islam Malaysia, Bank Muamalat en RHB Islamic. Indonesië voegde in 2021 drie staatsbanken met sharia-activiteiten samen tot Bank Syariah Indonesia. De grootste islamitische kredietverstrekker van Pakistan is Meezan Bank, en in Bangladesh is Islami Bank Bangladesh actief.

Europa, Noord-Amerika en Afrika

Het Verenigd Koninkrijk telt Al Rayan Bank, Gatehouse Bank, BLME, QIB (UK) en de Britse dochter van Kuwait Finance House. Turkije werkt met participatiebanken zoals Kuveyt Türk. Noord-Amerika heeft geen erkende islamitische bank; Guidance Residential, UIF en Devon Bank bieden specifieke producten aan. In Afrika zijn er onder meer Jaiz Bank in Nigeria en islamitische banken in Soedan.

Stap voor stap kiezen en een rekening openen

Een rekening openen bij een islamitische bank volgt de gewone ken-uw-klantregels. De onderstaande stappen gelden zowel voor een bank in de Golf, een Maleisische instelling als een Britse islamitische bank wanneer u er inwoner bent.

1. Controleer of de bank een vergunning heeft van de nationale toezichthouder en ga na welke depositobescherming geldt.
2. Lees het meest recente verslag van het shariatoezichtscomité en bekijk welke producten het certificeert.
3. Vergelijk zicht-, spaar- en beleggingsrekeningen, ook de basis waarop het verwachte rendement wordt berekend.
4. Zorg voor uw identiteitsbewijs, een bewijs van woonst en, als niet-inwoner, formulieren over uw fiscale woonplaats.
5. Doe de aanvraag online of in een kantoor en beantwoord de vragen van de bank over de herkomst van uw middelen.
6. Stort geld op de rekening en ga na hoe en wanneer de winst wordt verdeeld en bijgeschreven.

Gebruikelijke kosten en documenten

De tarieven liggen doorgaans in lijn met die van conventionele banken; het verschil zit in de manier waarop het rendement tot stand komt. De tabel vat samen wat de meeste islamitische banken vragen en aanrekenen, zonder rendementen te noemen die wekelijks veranderen.

Fouten die een aanvraag vertragen

Aanvragen lopen meestal vertraging op door compliancevragen en niet door religieuze criteria; een goede voorbereiding weegt dus zwaarder dan de keuze van het contract.

• Aankloppen bij een bank die geen niet-inwoners uit uw categorie aanvaardt.
• Een beleggingsrekening verwarren met een gewaarborgd deposito, terwijl er risicodeling geldt.
• Ervan uitgaan dat elk product van een islamitisch loket shariagecertificeerd is: controleer elk product apart.
• Onvolledige bewijzen over de herkomst van middelen bij grote overschrijvingen.
• Geen rekening houden met de plaatselijke grenzen van de depositobescherming bij grote tegoeden.

Omvang en bereik vergelijken

De activa zijn sterk geconcentreerd: Saudi-Arabië, Maleisië, de VAE, Koeweit en Qatar vertegenwoordigen het grootste deel van de islamitische bankactiva wereldwijd. De IFSB publiceert jaarlijks een stabiliteitsrapport met de aandelen per land, het meest betrouwbare vertrekpunt om markten en instellingen te vergelijken.

De sharia-referenties van een bank nagaan

Zoek de namen van de leden van het shariacomité, hun fatwa’s over de belangrijkste producten en een jaarlijkse verklaring van de sharia-audit. Banken die de AAOIFI-normen volgen, vermelden dat meestal in hun jaarrekening, wat helpt om banken uit verschillende rechtsgebieden te vergelijken.

Veelgestelde vragen over islamitische banken

De volgende antwoorden behandelen de punten die het vaakst opduiken wanneer lezers islamitische banken in verschillende regio’s vergelijken en beslissen waar ze een rekening openen of een financiering aanvragen.

Zijn deposito’s bij islamitische banken beschermd?

Zichtrekeningen op basis van qard vallen doorgaans onder de nationale depositogarantie waar die bestaat, zoals de FSCS voor Britse banken. Beleggingsrekeningen op basis van mudaraba delen in het risico, zodat de bescherming afhangt van de plaatselijke wetgeving en de rekeningvoorwaarden.

Kunnen niet-moslims klant worden bij een islamitische bank?

Ja. Islamitische banken bedienen elke klant die aan de ken-uw-klantvereisten voldoet. In Maleisië en het Verenigd Koninkrijk is een groot deel van de klanten geen moslim en kiest het voor deze banken vanwege de financiering tegen een vaste prijs of de ethische beleggingsbeperkingen.

Bestaat er een islamitische bank in de Verenigde Staten?

Er is in de VS geen volwaardige islamitische bank met een federale vergunning. Inwoners doen een beroep op aanbieders zoals Guidance Residential, UIF en Devon Bank voor specifieke woon-, auto- of bedrijfsproducten, die allemaal onder de gewone Amerikaanse kredietregelgeving vallen.

Wat is de grootste islamitische bank?

Op basis van het balanstotaal staan Al Rajhi Bank in Saudi-Arabië en Kuwait Finance House meestal bovenaan, gevolgd door Dubai Islamic Bank, Qatar Islamic Bank en Maybank Islamic, afhankelijk van het verslagjaar.